Wat zijn Whitepapers en Yellowpapers en wat is het verschil?

De cryptomarkt is door de jaren heen enorm gegroeid. Dit heeft er uiteraard voor gezorgd dat er heel wat verschillende crypto gerelateerde projecten op de markt zijn geïntroduceerd. Voor het ene project geldt daarbij dat ze als wat interessanter dan het andere kan worden bestempeld. Wanneer er een bepaald project wordt aangekondigd is het zo dat er daarbij bepaalde officiële documenten worden gelanceerd. Het gaat daarbij dan om de zogenaamde whitepaper. Wist je echter dat er in de praktijk ook zoiets bestaat als een zogenaamde yellowpaper? Wat het verschil tussen beide documenten nu precies is ontdek je hieronder op deze pagina!

Wat is een whitepaper?

Laat ons om te beginnen eerst even concreet aangeven wat een whitepaper nu precies is. Het gaat hierbij om een rapport of een document welke als functie heeft om de lezer duidelijk te maken waar een (crypto) project precies voor staat. Van cruciaal belang is dat het document een objectief beeld weet te creëren. In de wereld van crypto geldt voor een dergelijk document dan ook dat ze door het team achter een bepaald protocol wordt samengesteld en uitgegeven. Vervolgens zal de whitepaper steevast over een bepaalde, vrij specifieke inhoud beschikken. Het gaat hierbij dan meer bepaald om de volgende:

• Welk probleem wil het team proberen op te lossen?
• Op welke manier gaan ze een bijdrage leveren aan de probleemoplossing?
• Waarin schuilt de meerwaarde van het protocol?
• Er wordt informatie verstrekt over de zogenaamde tokenomics;
• De whitepaper bevat concrete informatie over het team in kwestie;
• Is er sprake van bepaalde samenwerkingsverbanden of niet?

Naast bovenstaande spreekt het voor zich dat een cruciaal onderdeel van een whitepaper betrekking heeft tot de toekomstvisie waarvan sprake is. Tot slot is het zo dat een whitepaper ook geen volledig technisch document mag zijn. Een whitepaper dient dan ook in de praktijk verstaanbaar te zijn voor het grote publiek. Voor iedereen die het document leest geldt dan ook dat ze moeten begrijpen hoe het project werkt, welke problemen ze aanpakt en wat de visie evenals missie is.

Bekende whitepapers in de cryptowereld

De meest invloedrijke whitepaper in de geschiedenis van crypto is die van Bitcoin. In 2008 publiceerde de anonieme Satoshi Nakamoto het document “Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System”. In slechts negen pagina’s legde hij de basis voor de hele cryptocurrency industrie. Het document beschreef hoe een gedecentraliseerd betaalsysteem kon werken zonder vertrouwde derde partij, met behulp van Proof of Work en een blockchain.

De Ethereum whitepaper van Vitalik Buterin (2013) introduceerde het concept van smart contracts en een programmeerbare blockchain. Dit document leidde tot de ontwikkeling van het hele DeFi en NFT ecosysteem dat we vandaag kennen.

Andere invloedrijke whitepapers zijn die van Solana (Proof of History), Cardano (Ouroboros Proof of Stake) en Chainlink (gedecentraliseerde oracles).

Wat is een yellowpaper dan eigenlijk?

De kans is ontzettend groot dat je in de praktijk al enigszins bekend was met wat een whitepaper nu precies is. Even groot is de kans echter dat je nog nooit eerder hebt gehoord over de zogenaamde yellowpaper. Het gaat hierbij dan ook om een technische evenals mathematische beschrijving welke dieper ingaat op onder meer de programmering waarvan sprake is bij een bepaald protocol.

Voor Ethereum geldt bijvoorbeeld dat ze omschreven kan worden als een gedecentraliseerde blockchain welke het mogelijk maakt voor personen evenals organisaties om onderling transacties uit te kunnen voeren gebaseerd op smart contracts. Dit uiteraard zonder dat er daarbij sprake is van een inmenging van derden. Het sterk technische aspect waar yellowpapers over beschikken maakt duidelijk dat ze in het leven zijn geroepen voor een geheel ander publiek en een andere doelgroep dan het geval is bij de zogenaamde whitepaper. De Ethereum Yellow Paper, geschreven door Dr. Gavin Wood, is het bekendste voorbeeld. Het bevat de volledige technische specificatie van de Ethereum Virtual Machine (EVM) en wordt tot op de dag van vandaag gebruikt als referentie door ontwikkelaars die op Ethereum bouwen.

Alle kenmerken van de yellowpaper voor je op een rijtje gezet

Het moet gezegd dat een whitepaper een vrij ingewikkeld document is. Dit gezegd hebbende verbleekt haar complexiteit bij deze van de zogenaamde yellowpaper. Voor dit document geldt dan ook dat ze bestaat uit complexe wiskundige formules evenals een behoorlijk aanzienlijke hoeveelheid aan cijferreeksen. In principe zouden we de yellowpaper het best kunnen bestempelen als een zogenaamde deep-dive in de technologie waar het protocol over beschikt. Dit om geïnteresseerden en programmeurs te kunnen informeren over de technologische eigenschappen waarover ze beschikt. Specifiek betekent dit dat zo’n yellowpaper zich kenmerkt door de volgende eigenschappen:

• Het is een vrij complex, technisch document;
• De focus is gelegen op mathematische evenals technische ontwikkelingen;
• Er vindt een wetenschappelijke analyse in plaats;
• Ze bestaat uit complexe vergelijkingen;

De vraag die veel mensen zich nu wellicht zullen stellen is waarom er nu precies behoefte is aan een dergelijke yellowpaper. Dat is zeer eenvoudig. Een yellowpaper slaagt er namelijk in de praktijk in om niet alleen volledige transparantie te realiseren, daarnaast richt ze zich op een volledig andere doelgroep. Een yellowpaper is dan ook specifiek in het leven geroepen voor ontwikkelaars welke over een veel grotere kennis beschikken van de blockchain.

Er bestaat ook nog zoiets als een beige paper!

Wist je dat er ook nog zoiets bestaat als een beige paper waar gebruik van kan worden gemaakt? Buiten de white & yellow papers is het namelijk zo dat er ook nog zoiets bestaat als een beige paper. Het komt in de praktijk niet zelden voor dat een whitepaper als net wat te beknopt wordt bestempeld voor een ontwikkelaar of een investeerder. Voor de yellow paper geldt dan weer mogelijks dat ze te gecompliceerd is. Het resultaat is dan dat veel partijen ervoor kiezen om een soort van gulden middenweg te creëren. Deze gulden middenweg luistert dan naar de naam ‘beige paper’. Het gaat hierbij dan ook concreet om een herschrijving van een yellowpaper welke beschikt over een betere leesbaarheid. In principe is het dan ook vooral de bedoeling van dit document om ervoor te zorgen dat ingewikkelde materie op een eenvoudigere manier kan worden verteld.

Daarnaast zie je tegenwoordig ook steeds vaker een zogenaamde litepaper. Dit is een verkorte, vaak visueel aantrekkelijke versie van de whitepaper, bedoeld als snelle introductie voor investeerders die niet het volledige document willen doornemen. Een litepaper bevat de kernpunten in enkele pagina’s.

Hoe beoordeel je een whitepaper?

Het lezen van een whitepaper is een essentieel onderdeel van DYOR (Do Your Own Research) voordat je in een cryptoproject investeert. Maar hoe beoordeel je of een whitepaper goed is? Let op de volgende punten:

• Het probleem en de oplossing: een goed project lost een concreet probleem op. Als de whitepaper vaag blijft over welk probleem wordt aangepakt, of als het probleem al lang is opgelost door bestaande projecten zonder duidelijke differentiatie, is dat een waarschuwingssignaal.
• Tokenomics: dit is een van de belangrijkste secties. Hoeveel tokens zijn er in totaal? Hoe worden ze verdeeld? Hoeveel procent gaat naar het team, investeerders en de community? Een project waarbij het team meer dan 20-30% van de tokens bezit kan risicovol zijn. Kijk ook naar het vesting schema: worden tokens geleidelijk vrijgegeven of kan het team direct alles verkopen?
• Het team: zijn de teamleden openbaar en verifieerbaar? Hebben ze relevante ervaring? Anonieme teams zijn niet per definitie slecht (Bitcoin’s Satoshi is ook anoniem), maar bij nieuwe projecten is transparantie over het team een positief signaal.
• Technische haalbaarheid: belooft het project dingen die technisch onmogelijk of onrealistisch zijn? Claims als “oneindig schaalbaar” of “100% veilig” zijn red flags. Een eerlijke whitepaper benoemt ook de beperkingen en risico’s.
• Kwaliteit van het document: een whitepaper met spelfouten, gekopieerde content of vage marketingtaal is een slecht teken. Serieuze projecten investeren in een professioneel, goed geschreven document.

Red flags: wanneer moet je een whitepaper wantrouwen?

• Geen whitepaper beschikbaar: als een project geen whitepaper heeft, ontbreekt de meest basale transparantie. Dit geldt vooral voor memecoins die alleen op basis van hype worden gelanceerd
• Gekopieerde content: sommige scamprojecten kopiëren de whitepaper van een legitiem project en veranderen alleen de naam. Check of de content origineel is. Tron is ooit zo gestart
• Onrealistische beloftes: “gegarandeerd 100x rendement” of “de Bitcoin killer” zijn typische red flags. Geen enkel serieus project belooft gegarandeerde rendementen
• Onduidelijke tokenomics: als niet duidelijk is hoeveel tokens er zijn, wie ze bezit en hoe ze worden vrijgegeven, is dat een reden om extra voorzichtig te zijn
• Geen technische details: een whitepaper die alleen uit marketingtekst bestaat zonder enige technische onderbouwing mist de kern van het document

Waar vind je whitepapers?

De whitepaper van een project vind je meestal op de officiële website van het project. Daarnaast zijn er platforms die whitepapers verzamelen, zoals de projectpagina’s op CoinGecko en CoinMarketCap. Bij gereguleerde exchanges als Bitvavo, Bybit EU en OKX vind je bij veel coins een link naar de whitepaper op de informatiepagina van de betreffende cryptocurrency.

Het lezen van de whitepaper kost tijd, maar het is de beste manier om te begrijpen waarin je investeert. Zoals het gezegde in de cryptowereld luidt: “If you can’t explain it, don’t invest in it.”