Wat is een Pump and Dump scam?

We gaan het vandaag even hebben over de welbekende pump and dump scam. Aangezien de cryptomarkt steeds populairder wordt, zijn er ook een hoop scammers actief op het internet. Als mensen op het internet hoge rendementen beloven dan is het vaak te mooi om waar te zijn.

Spijtig genoeg is deze term niet eens zo onherkenbaar meer voor wie al een tijdje in crypto rondhangt. Pump and dump scams komen dagelijks voor, vooral bij kleinere tokens en memecoins die op decentrale exchanges (DEX) worden verhandeld.

Maar ook de traditionele beurzen kennen vele gevallen van deze scams.

Voorbeeld uit Wolf of Wall Street

Als je ooit de film Wolf of Wall Street hebt gezien, zoals zovelen onder ons, dan ben je eigenlijk al  geïntroduceerd met de pump en dump scam. Nog niet gezien? Hij staat nu op Netflix!

Hoofdrolspelers Jonah Hill en Leonardo DiCaprio hebben al hun traders opgedragen om aandelen van schoenenfirma Steve Madden te promoten voor de IPO (Initial Public Offering).

Als het aandeel na een vlammende speech van DiCaprio eindelijk op de markt wordt losgelaten, gaan alle traders helemaal los en verkopen ze ongelooflijk veel van die aandelen aan investeerders, die ze ervan overtuigd hebben dat dit aandeel alleen nog maar hoger kan.

Door de grote marketing gaat het inderdaad ook erg hard voor een dag of twee, waarna DiCaprio en Hill hun gigantische initiële inleg verkopen voor forse winst en al de rest opgezadeld zit met een verlies.

Eerst komt het pompen….

Natuurlijk is het zo dat het internet zelf een uitstekend platform is om deze zwendel te laten plaatsvinden. Oplichters kunnen makkelijk duizenden potentiële investeerders met valse informatie via sociale media, Telegram groepen, Discord servers en X (Twitter) bereiken in enkele seconden.

In de cryptowereld werkt een pump and dump vaak als volgt: een groep insiders koopt grote hoeveelheden van een token met een lage marktkapitalisatie (vaak een nieuwe memecoin of een onbekende token op een DEX zoals Uniswap of PancakeSwap). Vervolgens beginnen ze de token massaal te promoten via sociale media, vaak met claims als “de volgende 100x coin” of “dit project gaat exploderen”.

Populaire methodes om te pompen zijn:

• Telegram en Discord groepen: zogenaamde “signaalgroepen” die beloven je te vertellen welke coin je moet kopen. Vaak zijn er “gratis” en “betaalde” groepen, maar zelfs bij de betaalde variant ben je niet de eerste die koopt
• Influencers op X, YouTube en TikTok: betaalde promotie van obscure tokens, soms zonder te vermelden dat het gesponsord is
• Nep nieuws en nep partnerships: valse aankondigingen over samenwerkingen met bekende bedrijven of beursnoteringen
• Bot accounts: geautomatiseerde accounts die massaal positieve berichten plaatsen om de illusie van momentum te creëren

Hoe meer dit gedaan wordt, hoe meer bewustzijn er gecreëerd wordt dat het product echt bestaat. De koers stijgt snel doordat steeds meer mensen instappen op basis van FOMO (Fear Of Missing Out).

En dan het dumpen…

Nadat de koersen spectaculair stijgen en de token zelfs door crypto nieuwsplatformen opgenomen wordt, dan is het tijd voor de scammer om te verkopen. Doordat het overgrote deel opeens verkocht wordt, stort de koers in.

Behalve de initiële investeerders die op de hoogte waren van de scam blijft natuurlijk niemand ooit met winst achter. Bij crypto pump and dumps kan dit letterlijk binnen minuten gebeuren. De insiders verkopen hun tokens, de koers crasht met 80% tot 99%, en de meeste kopers blijven achter met waardeloze tokens.

Crypto specifieke pump and dump varianten

De cryptomarkt is bijzonder kwetsbaar voor pump and dump scams, om meerdere redenen:

• Iedereen kan een token aanmaken: op platforms als Ethereum, Solana en BNB Chain kun je binnen minuten een nieuwe token lanceren. Er is geen goedkeuring nodig
• Decentrale exchanges: op DEX platforms zoals Uniswap en PancakeSwap kan elke token genoteerd worden zonder screening. Dit maakt het makkelijk voor scammers om neppe projecten te listen
• Lage liquiditeit: tokens met een kleine marktkapitalisatie zijn makkelijk te manipuleren. Een relatief kleine aankoop kan de koers al flink omhoog duwen
• Memecoins: de explosieve groei van memecoins heeft pump and dump scams verveelvoudigd. Veel memecoins worden puur gelanceerd om snel geld te verdienen ten koste van late instappers
• Celebrity tokens: influencers en bekende personen die tokens promoten of eigen tokens lanceren, waarbij insiders vooraf grote hoeveelheden bezitten

Hoe herken je een pump and dump?

• Plotselinge extreme koersstijging zonder duidelijke reden of nieuws
• Agressieve promotie op sociale media met woorden als “gegarandeerd”, “moon”, “1000x” of “nu kopen voor het te laat is”
• Anoniem team: het project heeft geen bekende of verifieerbare teamleden
• Geen audit: de smart contract code is niet gecontroleerd door een onafhankelijke partij
• Geconcentreerd bezit: een klein aantal wallets bezit het overgrote deel van de tokens. Dit kun je checken op block explorers zoals Etherscan of BscScan
• Locked liquidity ontbreekt: als de liquidity pool niet vergrendeld is, kan de maker alle liquiditeit in één keer weghalen (een zogenaamde “rug pull”)
• Druk om snel te handelen: als iemand je onder druk zet om nu te kopen voordat je tijd hebt om onderzoek te doen, is dat bijna altijd een rode vlag

Hoe bescherm je jezelf?

• Doe altijd eigen onderzoek (DYOR): controleer het team, de whitepaper, de tokenomics en de smart contract code voordat je investeert
• Gebruik gereguleerde exchanges: op een MiCA gereguleerde exchange zoals Bitvavo worden tokens gescreend voordat ze worden aangeboden. Bitvavo biedt meer dan 440 cryptocurrencies aan met een MiCA licentie en DNB registratie. Het risico op pump and dump scams is hier veel kleiner dan op decentrale exchanges
• Controleer het contractadres: als je toch op een DEX handelt, controleer altijd het contractadres via de officiële website van het project. Er bestaan talloze nep tokens met dezelfde naam
• Wees sceptisch over “signaalgroepen”: als iemand echt wist welke token ging stijgen, waarom zou hij dat gratis of voor een klein bedrag met duizenden mensen delen?
• Vermijd tokens die puur gebaseerd zijn op hype zonder enige technische basis of use case
• Investeer nooit meer dan je bereid bent te verliezen, zeker niet bij kleine, onbekende tokens

Conclusie

De conclusie is hetzelfde als alle andere dingen in deze wereld. Als iets te mooi is om waar te zijn, is het meestal niet waar, dus blijf je er maar best vanaf. Dit is een gouden regel die zowel voor aandelen als voor crypto geldt.

Met de groei van memecoins en decentrale exchanges zijn pump and dump scams een dagelijks fenomeen geworden in de cryptowereld. De beste bescherming is een combinatie van gezond verstand, eigen onderzoek en het gebruik van gereguleerde platforms. Gereguleerde exchanges met een MiCA licentie bieden een extra laag bescherming doordat tokens gescreend worden voordat ze worden aangeboden.