Wat is een Ponzi scheme?

Een Ponzi scheme is een term die uit de klassieke financiele wereld komt, maar het is iets wat spijtig genoeg ook vaak voorkomt in de wereld van crypto de laatste tijd.

De afgelopen jaren zijn er talloze crypto Ponzi schemes aan het licht gekomen, van kleine fraudegevallen tot miljarden scams zoals FTX. Wij bij cryptotips.eu vinden het belangrijk dat onze lezers steeds op de hoogte zijn van wat te vertrouwen is en wat niet. Daarom leggen we het graag even uit.

Italiaanse immigrant en postzegels

Een Ponzi scheme refereert naar een fraude origineel opgezet door Charles Ponzi, een Italiaanse immigrant die een makkelijke manier had ontdekt om snel geld te verdienen. Hij was van plan om postzegels in Europa te kopen en die met winst door te verkopen in de Verenigde Staten. Door de inflatie na de oorlog in Europa was het mogelijk om dit te doen. Hiervoor had hij geld nodig en dat kreeg hij van investeerders die hij ongelooflijke winsten voor ogen hield. Het postzegelplan mislukte, maar Ponzi had ondertussen een andere manier ontdekt die ook werkte.

De eerste investeerders hadden hem elk (bijvoorbeeld) 100 dollar gegeven. Met het geld betaalde hij de investeerders elk 20 dollar een maand later, en maakte hij ze wijs dat dit de winst was die ze hadden gehaald. Natuurlijk  waren de investeerders zo blij dat ze al hun familieleden en vrienden overtuigden om ook geld aan Ponzi te geven. Met dat nieuwe geld betaalde hij telkens iedereen winst uit, maar eigenlijk was er dus nooit winst, hij herverdeelde de inleg.

Ponzi verdiende steeds meer en meer en de investeerders dachten dat ze ook elke maand rijker worden. De waarheid was dat Ponzi gewoon meer investeerders kreeg.

Zijn plan viel in duigen tijdens de beurscrisis van 1929 toen mensen hun initiële inleg terugvroegen. Die had hij natuurlijk niet en toen kwam alles uit.

Bernard Madoff

Sindsdien zijn er vele zakenmensen geweest die zijn Ponzi scheme hebben nagedaan, maar niemand kon ooit tippen aan de New Yorkse zakenman Bernard Madoff, die ruim 65 miljard dollar op die manier kon aftroggelen van erg rijke en bekende Amerikanen.

Natuurlijk betaalde hij het meeste daarvan aan de investeerders terug als winst, maar met enkele honderden miljoenen financierde hij zijn eigen erg exuberante levensstijl. Madoff had al jaren een gegarandeerde return van 10% tot 12% per jaar op Wall Street en was een legende.

Tijdens de kredietcrisis van 2008 wensten klanten van hem ongeveer 7 miljard dollar terug, aangezien hun klassieke investeringen verdampten. Dat bedrag had hij natuurlijk niet. Dankzij de vele connecties van zijn klanten die zich bedrogen voelden werd hij veroordeeld tot 150 jaar gevangenisstraf. Madoff overleed in april 2021 in de gevangenis.

Het geval Madoff is zo bekend dat er een televisieserie en een film over gemaakt zijn. Robert de Niro speelde daarin Madoff en Michelle Pfeiffer zijn echtgenote.

Wolf of Wall Street voorspelt Crypto Ponzi schemes

Spijtig genoeg hebben steeds meer en meer malafide zakenlui sindsdien het Ponzi scheme gebruikt om mensen geld af te troggelen, ook in de cryptowereld.

De man die de echte Wolf of Wall Street was, Jordan Belfort, waarschuwde hiervoor al in 2017 tijdens een interview op CNN. Hij zei toen dat door het succes van crypto veel mensen in de val zouden worden gelokt met zowel pump en dump en Ponzi schemes en dat men daarom zo snel mogelijk regulatie nodig had.

Ook Morten Bech van de Bank of International Settlements (BIS) deelt dezelfde mening. Hij zei zelfs dat Bitcoin op dit moment nog steeds een Ponzi scheme is door de macht van de zogenaamde Whales die alles kunnen controleren als ze dat willen. Hij legde dit uit in een Ted Talk.

Op dit moment is de crypto markt nog steeds niet gereguleerd.

Ponzi schemes in de cryptowereld

Spijtig genoeg hebben steeds meer malafide zakenlui het Ponzi scheme gebruikt om mensen geld af te troggelen in de cryptowereld. Enkele bekende voorbeelden:

• Bitconnect (2018): Een van de meest beruchte crypto Ponzi schemes. Bitconnect beloofde dagelijkse rendementen van soms meer dan 1% via een zogenaamde trading bot. Investeerders moesten Bitconnect tokens kopen en uitlenen aan het platform. In januari 2018 stopte Bitconnect er plotseling mee. De token daalde van $400 naar enkele centen en duizenden investeerders raakten hun geld kwijt. De oprichters werden later aangeklaagd en veroordeeld voor fraude.
• OneCoin (2014-2017): Opgezet door Ruja Ignatova, ook wel de “Cryptoqueen” genoemd, troggelde OneCoin wereldwijd meer dan $4 miljard af van investeerders. Er bestond niet eens een echte blockchain achter het project. Ignatova verdween in 2017 en staat nog steeds op de Most Wanted lijst van de FBI.
• FTX (2022): Hoewel FTX technisch gezien geen klassiek Ponzi scheme was, vertoonde het veel gelijkenissen. Oprichter Sam Bankman-Fried gebruikte miljarden aan klantgelden om verliezen te dekken bij zijn handelstak Alameda Research. Het resulteerde in een van de grootste faillissementen in de crypto geschiedenis. Bankman-Fried werd in 2024 veroordeeld tot 25 jaar gevangenisstraf.
• Terra/Luna (2022): Het Anchor Protocol op de Terra blockchain beloofde een vast rendement van bijna 20% op de stablecoin UST. Toen het vertrouwen wegviel, stortte het gehele ecosysteem in. Meer dan $40 miljard aan waarde verdampte in enkele dagen. Oprichter Do Kwon werd in 2024 uitgeleverd aan de Verenigde Staten.

Regulering: MiCA biedt meer bescherming

In tegenstelling tot een paar jaar geleden is de Europese crypto markt nu wel gereguleerd. Sinds de invoering van de MiCA (Markets in Crypto-Assets) wetgeving zijn exchanges verplicht om een licentie te hebben en moeten zij voldoen aan strenge eisen op het gebied van consumentenbescherming, transparantie en het tegengaan van fraude.

Dit betekent niet dat Ponzi schemes volledig verleden tijd zijn. Nieuwe vormen van fraude duiken voortdurend op, vooral via social media, Telegram groepen en X influencers die “gegarandeerde rendementen” beloven. De regulering maakt het wel moeilijker voor fraudeurs om via gereguleerde exchanges te opereren.

Hoe herken je een Ponzi scheme?

Over het algemeen geldt dat wanneer iets te mooi is om waar te zijn, dat dat dan ook vaak het geval is. Let op de volgende waarschuwingssignalen:

• Gegarandeerde rendementen: Niemand kan gegarandeerde winsten beloven in een volatiele markt. Als iemand dit doet, is het vrijwel zeker een scam.
• Onduidelijk verdienmodel: Als je niet duidelijk kunt begrijpen hoe het bedrijf geld verdient, is dat een groot waarschuwingssignaal. Vraag altijd naar het onderliggende verdienmodel.
• Druk om nieuwe investeerders aan te brengen: Bij een Ponzi scheme is het aanbrengen van nieuwe investeerders essentieel om bestaande investeerders te kunnen “uitbetalen”. Als er sterke nadruk ligt op het werven van nieuwe leden, wees dan op je hoede.
• Geen transparantie: Legitieme projecten hebben open broncode, publieke audits en transparante teams. Als een project anoniem opereert of geen bewijs van reserves kan tonen, is voorzichtigheid geboden.
• Moeilijk of onmogelijk om geld op te nemen: Zodra je moeite hebt om je geld terug te krijgen, of als er steeds nieuwe voorwaarden worden gesteld voor opname, is dat een sterk teken van fraude.

Bescherm jezelf door alleen te handelen via gereguleerde exchanges met een MiCA licentie of DNB registratie. Op onze website vind je uitsluitend betrouwbare exchanges die aan deze eisen voldoen.